เลือก pump ลม สำหรับงานโมเดลอย่างไรดี

Q: สวัสดีครับ คุณ Sompong

A: สวัสดีครับ

Q: ไม่ทราบว่าพอมีร้านโมเดล เเละอุปกรณ์เเนะนำมั้ยครับ?

A: ลองเข้า www.msot.com หรือเข้า group model maniac บน facebook มีคนเล่นโมเดล กันเยอะครับ
ร้านเสกลโมเดล ขายพวก เครื่องบิน รถถัง เรือ ก็มีร้านหนึ่งอยู่ สนามเป้า ไป BTS ได้ครับ

Q: ครับ ผมก็ยังไม่เก่งครับ  พอดีอยุ่ต่างจังหวัด

A: งั้นเข้า www.msot.com มีห้องขายของ ลองสั่งผ่าน web ได้ครับ

Q: ขอบคุณมากครับ ผมเคยสั่ง web หนึ่งเช่นกัน

A: ลองดูก่อนว่าชอบแนวไหน บางคนก็ชอบ sci-fi หุ่นยนต์

Q: ผมเครื่องบินครับพี่

A: ผมชอบรถถัง กำลังมองๆเครื่องบินอยู่เช่นกันครับน่าเล่นมาก ถ้าเคยซื้อโมแล้ว น่าจะหัดทำไปแล้วใช่ป่ะครับ ผมไม่ชำนาญโมเครื่องบิน ไว้จะขอคำแนะนำเช่นกัน

Q: โห ไม่หรอกครับ ผมเข้าใจว่ามันคล้ายๆกันนิ เเต่ผมต้องพัฒนาพวกเรื่องการทำสีนะครับ

A: พื้นฐานน่าจะเหมือนกันครับ แต่รถถังจะไปถึงการทำคราบสกปรก สนิม ดินโคลน ส่วนเครื่องบินก็มีการทำสีเนี๊ยบๆ แล้วก็ cockpit เห็นเขาทำกันละเอียดมาก

Q: ตอนนี้ผมกำลังมองหาปั้มลมกับเเอร์บรัชอยู่นะครับ งบสักสามพันไม่ทราบพี่พอมีเเนะนำมั้ยครับ?

A: อันนี้ เป็น review airbrush ตัวที่ผมเคยใช้ครับ เผื่อมีประโยชน์ http://thaimodel-kit.blogspot.com/2012/06/airbrush-3.html

Q: ขอบคุณมากเลยครับ พี่มีขายเปล่าครับ?

A: มีตัวที่ผมใช้เองอยู่แต่เป็นมือสองนะครับ ถ้าสนใจค่อยๆศึกษาดูก็ได้ครับ ถ้าต่างจังหวัดใจผมเชียร์ พวก pump PUMA สายพาน อาจต้องหาตัวแปลงข้อต่อหน่อย ส่วน airbrush ถ้าใช้รุ่นที่คนนิยมกันมากๆ สั่งผ่าน web ก็ได้ครับ

Q: เป็นรุ่นไหนครับพี่?

A: PUMA สายพาน PP-1P หาได้ตามร้านขายวัสดุก่อสร้าง ทนสุดๆ ผมไม่เคยใช้นะครับ แต่มันเป็น pump อุตสาหกรรม ใช้กันแพร่หลายมาก

Q: พี่ครับปั้มตัวนี้ใช้ได้มั้ยครับ?

A: แบบในภาพเป็น pump diaphragm แนะนำให้หาแบบที่มีถังพักด้วยครับ

Q: เพราะอะไรหรือครับ?

A: pump แบบนี้ติดถังพักภายหลังไม่ได้ และถังพักมีสำคัญเพราะช่วยเก็บลมไว้ pump ไม่ต้องทำงานตลอด ยืดอายุการทำงานของ motor และลดปัญหาเรื่องไอน้ำครับ

ตัวแบบในภาพผมเคยใช้ สั่นมาก ต้องหาผ้าหนาๆมารอง ใช้สัก 1 ชั่วโมงจะร้อนจัด ไอน้ำก็จะตามมาเยอะมาก ถึงแม้ติดกรองไอน้ำลากสายยาวๆ จะช่วยลดไอน้ำได้ แต่สุดท้ายถ้าฝืนใช้ทั้งๆที่เครื่องร้อน ปัญหาอื่นๆก็จะทะยอยตามมา สุดท้ายผมฝืนใช้จนเครื่องน๊อคต้องแบกไปซ่อม ผมไม่ค่อยประทับใจครับ แต่ถ้าหาได้ราคาถูกๆ จะลองมือก่อนก็ได้

Q: พี่เเล้ว puma ที่พี่บอกนี้ราคาประมาณเท่าไหร่ครับ

A: ผมไปถามร้านก่อสร้างเมื่อปลายปีก่อน รุ่น PP-1P นี้เป็นแบบสายพาน รุ่นเล็กสุดของเขา แรงและถังพักเหลือเฟือสำหรับงานโมเดลส่วนตัว ติดตรงต้องออกแรงหาตัวแปลง อาจต้องศึกษา ขนาด 1/4 1/8 หุน อะไรพวกนี้ ถ้ามี pump แล้ว ไว้ผมแนะนำร้านขายท่อทองเหลือง แปลงหัวให้ครับ บางร้านเขารับสั่งไปรษณีย์ด้วย

สำหรับราคา น่าจะราวๆ เกือบ 4000 ครับ ลองเช็คราคาผ่าน web ได้เลย ชื่อรุ่นค้น google ขายกันเยอะมาก ถ้าใน กทม มีส่งถึงบ้านเลยยังมี ต่างจังหวัดก็หาไม่ยากครับ

Q: ผมว่าก็ยังเเพงไปนะครับพี่ เเล้วมีรุ่นไหนที่ราคาราวๆสามพันเเล้วพี่มองว่าโอเคมั้ยครับ?

A: ตัวที่ผมบอก ต่อราคาดีๆอาจได้ราว 3600-3700 ครับ ผมว่าเทียบกับคุณภาพแล้วไม่แพงเลย ความที่เป็น pump อุตสาหกรรม ทำให้ใช้งานได้หลายอย่าง ทั้งเติมลมยาง เป่าลมทำความสะอาด

ถ้าเล็กกว่านี้ผมเห็นมีพวก starter set ถูกมากไล่ตั้งแต่ พันกว่าๆจนถึง 3พันปลายๆ แต่ผมไม่เคยใช้ครับ เกือบทั้งหมดเป็นระบบ diahragm ซึ่งรับงานหนักไม่ค่อยไหว สนใจจริงๆอาจลองศึกษาดูแต่ผมไม่มีข้อมูลครับ

Q: ครับพี่

A: ถ้าตั้งงบถึง 3000 แล้ว กัดฟันไปให้ถึง 4000 ตัวที่ผมบอก คุ้มแน่นอนครับ ใจผมว่าไปใช้รุ่นเล็กๆของจีนแดง เหมือนของเล่นเลย ไม่ค่อยทนเท่าไหร่ ใช้ไปสักปีสองปีมักจะทะยอยพัง ลองหาข้อมูลจากคนที่ซื้อพวก starter set จีนแดงใช้ดูก็ได้

Q: ครับพี่ ตัวข้อต่อนี้เราต้องหาเองหรือครับ? เท่าที่ฟังๆผมเข้าใจว่าเราต้องสั่งทำขึ้นมา

A: ไม่ต้องครับ มีขายแน่นอน เพราะผมเคยซื้อที่ร้าน คร่าวๆคือฝั่งของ pump PUMA จะมีขนาด 1/4 หุนซึ่งใหญ่กว่าของ ฝั่ง airbrush ซึ่งจะมีขนาด 1/8 หุน ถ้ามี pump อยู่ในมือแล้วจะเข้าใจง่ายครับ เราสามารถไปบอกร้านได้เลยว่าแปลงจากเท่าไหร่ไปเท่าไหร่ และสองฝั่งจะเอาเป็นตัวผู้ตัวเมีย เขามีหมดครับ

A: เเล้วใช้ตัวนี้ต้องมีพวกตัวกรองอะไรมั้ยครับ?

Q: ต้องติดตัวกรองเพิ่มอีกสักราวๆ 500 บาทครับตัวกรอง จะมีรูทางเข้ากับออก เป็นแบบตัวเมีย ขนาด 1/4 หุน

A: ถ้าไม่ติดจะเกิดอะไรขึ้นหรือเปล่าครับ?

Q: ตัวของ PUMA มีถังพัก ไอน้ำจะน้อยอยู่แล้วครับ อาจอาศัยลากสายลมยาวๆก่อนไปเข้า airbrush ผมก็ไม่เคยลอง แต่ถ้าหน้าฝนคงต้องติดครับ ไม่งั้นพ่นๆไปจะมีไอน้ำออกมาด้วย

Q: อ่อครับพี่ ชักเริ่มเครียดเเล้วนะครับเนี่ย คือจริงๆผมนะตั้งใจจะเล่นเเค่เครื่องบินนะครับ  คืออยากได้อันที่มันพ่นลายพรางได้ก็พอ (อันนี้ต้องไปดูที่เเอร์บรัชใช่มั้ยครับ?) เเต่ตอนนี้ยิ่งคุยยิ่งยาวครับ 55 ขนาดเเค่ปั๊มลมก็ปวดหัวละครับ 555

A: pump ลมเป็นเรื่องยุ่งที่สุดแล้วครับ ผ่าน pump ลมไปก็ไม่มีอะไรละ airbrush นี่ก็คุณภาพตามราคาเลย มีตั้งแต่ 600 บาท ไปจนถึงหลายพัน

ส่วนมากคนเล่นใหม่ๆก็จะใช้แบบ diaphragm ตามในรูป ซึ่งก็ไม่ได้แย่อะไรครับ ถ้าหาได้ราคาไม่แพงก็คิดว่าเป็น starter set ใช้แล้วดีก็ใช้ยาวๆ ถ้าเกิดเสียก็อย่าไปคิดมาก เพราะมันเป็นเครื่องจักร ต้องมีเสียมีซ่อมกันบ้างครับ

Q: เเอร์บรัชถ้าจะพ่นลายพราง  ต้องเป็นระบบ Double-Action  ใช่มั้ยครับ?

A: ใช่ครับ เพราะจะควบคุมความเล็กใหญ่ของเส้นที่เราพ่นออกมาได้ ช่วยให้พ่นลายพรางได้ขอบละมุนไล่น้ำหนัก แต่ single action ก็ไม่ใช่ทำลายพรางไม่ได้นะครับ อาศัย masking tape แต่ขอบลายพรางจะได้ออกมาแบบขอบคม เป็นสองสีตัดกัน

Q: เเล้วปั้มลมมีส่วนมั้ยครับ?

A: ปั๊มลมไม่มีส่วนทางตรง แต่ pump ตัวเล็กจะร้อนไวครับ อีกอย่างก็เรื่องถังพัก คือปกติ การพ่นรีดไล่น้ำหนัก จะใช้ลมอ่อน (ปรับที่ตัว regulator ปรับแรงดันลม) แต่ต้องพ่นนาน ถ้า pump มีถังพัก motor จะอัดลมเข้าไปเต็มถังด้วยแรงดันของ motor จนเต็มถังจึงหยุด  พอเรามารีดพ่นก็เหมือนเราปล่อยลมทีละนิดออกจากลูกโป่ง (ถังพัก) เนื่องจากรีดพ่นเราใช้ลมอ่อน กว่าลมจะหมดถังก็มีเวลาให้ motor พักครับ

กลับกันกับ pump ไม่มีถังพัก เมื่อใดที่เรากดไกพ่นสี มอเตอร์จะทำงานตลอดเวลา แม้จะใช้ลมอ่อน มอเตอร์จะอัดลมตามแรงเครื่องสูงสุดของมันตลอด (แรงดันส่วนเกินจะถูกปล่อยทิ้งไปเปล่า เพื่อปรับลดแรงดันให้เหลือแค่พอดีที่เราตั้งไว้สำหรับการพ่นรีด) ทำให้มอเตอร์ไม่ได้พัก ถ้าพวก pump ระบบ diaphragm มักจะทนไม่ไหวครับ

การพ่นรีด ส่วนมากต้องใช้เวลาด้วย ที่ผมเคยเจอบางทีผ่านไป 1 ชั่วโมงกว่าๆ คนพ่นยังอยากพ่นอยู่ แต่ pump ตัวเล็กมักร้อนจนแทบน็อค

Q: ครับพี่ ตอนนี้ผมคงมองเเบบ diaphragm อีกอย่างไม่อยากรบกวนเงินเเม่เยอะครับ  ถ้ายังไงค่อยขยับขยาย พี่ว่าดีมั้ยครับ?

A: ok เลยครับ จะว่าไปตอนผมเริ่มเล่นก็ใช้รุ่นที่คุณ ส่งภาพมาอันนั้นแหละครับ

Q: ผมสงสัยว่าแบบ diaphragm กับ compressor ต่างกันอย่างไร

A:

1. แบบ diahragm หรือกระบังลม จะมีหลักการเหมือน pump ลมตู้ปลาเลยครับ จะมีมอเตอร์ตัวหนึ่งดันแผ่นยางกระบังลม ให้ออกไปทางท่อลม

 

2. แบบถัดมาคือ compressor ซึ่งก็คือ compressor ตู้เย็นครับ ที่เขาใช้แบบนี้กันเพราะเสียงเงียบมาก เท่าเสียงตู้เย็นเลย ยี่ห้อที่ทำขายเฉพาะชื่อ tru-silent ราคาเกินหมื่น มีคนไทยทำเลียนแบบ ประกอบเองขายอยู่ราว 5-6000 ได้

อันตรายซ่อนเร้นที่มากับงานโมเดล

ในส่วนของความปลอดภัยเกี่ยวกับสี ตัวทำละลาย สามารถป้องกันได้ตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทางดังนี้

1. ตั้งแต่ต้นคือเลือกใช้ ตัวทำละลายที่มีพิษน้อยที่สุด
2. ตัวทำละลายจะระเหยเป็นปกติ แต่ถ้านำมาพ่นจะฟุ้งกระจายระเหยอย่างรวดเร็วดังนั้น การทาจะปลอดภัยกว่าการพ่น
3. สุดท้ายถ้าสารระเหยฟุ้งออกมาแล้ว เราสามารถลดผลกระทบโดยการใช้พัดลมดูดอากาศออกจากตัวหรือใส่หน้ากากป้องกัน

(ข้อควรระวัง สารละลายหลายชนิดไม่เพียงระเหยและเข้าร่างการผ่านการสูดดม แต่สามารถดูดซึมผ่านผิวหนังได้ ดังนั้นควรหลีกเลี่ยงการสัมผัส - อันนี้ถ้าซกมกหน่อย ผมเองก็เคย ทำเพลินๆ มือเปื้อนสี ทินเนอร์เละเทะไปหมด บางทีทินเนอร์หกใส่มือจนชุ่มก็ไม่รีบไปล้างออก :-( )

สำหรับชนิดของหน้ากากต่างๆที่อาจหามาใส่ป้องกันละอองสี อ่านได้จากบทความนี้ครับ -->
Mask หน้ากาก กันละอองสี

พูดถึงข้อแรกคือเรื่องตัวทำละลาย เราก็จำเป็นต้องรู้ก่อนว่าทินเนอร์ที่เราใช้อยู่มีส่วนผสมอะไรอยู่บ้าง

1. สีอคริลิค ตัวทำละลายคือน้ำ หรือ isopropyl alcohol
2. สี น้ำมัน ,enamel ตัวทำละลายคือ turpentine ,linseed oil ,mineral spirit
3. สีแลคเกอร์ ตัวทำละลายคือ toluene ,xylene ,methyl ethyl ketone (butanone),butyl acetate ,tricholoethane

(นอกจากสารที่ทำหน้าที่เป็นตัวทำละลายแล้วผู้ผลิตอาจใส่สารทำหน้าที่ลดแรงตึงผิว หรือตัวหน่วงการระเหยลงไปด้วย แต่เป็นสัดส่วนที่น้อย)

พอรู้ว่าสารทินเนอร์สำหรับสีแต่ละชนิดมีส่วนประกอบอะไรบ้างก็มาดูว่า สารในนั้นมีพิษอย่างไร



โดยสรุปนะครับ
1. ตัวทำละลายของสีสูตรอคริลิคคือ Ethyl alcohol มีฤทธิ์เป็นสารเสพติด และดูดซืมผ่านผิวหนังได้ ส่วน Isopropyl alcohol(แอลกอฮอลล้างแผล ) ก็สามารถระคายเคือง และมีพิษโดยเฉพาะถ้าได้รับผ่านการกิน
2. ตัวทำละลายของสีน้ำมันเช่น turpentine มีความเป็นพิษสูงมาก ทั้งผ่านการสูดดม และสามารถทำให้ไตวายได้ถ้ากินเข้าไป ,อาจเป็นสารก่อมะเร็ง ส่วน mineral spirit เป็นพิษน้อยกว่า แต่ก็สามารถทำให้ระคายเคือง
3. สารที่เป็นส่วนประกอบในทินเนอร์สูตรแลคเกอร์ เช่น toluene ,xylene ,methyl ethyl ketone (butanone) เกือบทุกตัวก่อให้เกิดอาการระคายเคือง เป็นสารเสพติด และอาจเป็นสารก่อมะเร็ง บางตัวมีพิษกับตับ ไต และบางตัวทำให้เด็กในครรภ์พิการหรือแท้งได้

แนวทางความปลอดภัยสำหรับสีแต่ละสูตร - แค่ตามความเห็นผมนะครับ

1. สำหรับสีอคริลิค ตอนทาผมไม่ได้ระวังอะไรเลย เพราะผสมแค่น้ำ ส่วนตอนพ่นซึ่งผสม alcohol ผมพ่นหน้า spray booth ถ้าไม่มีลมตีย้อนกลับมาจากนอกบ้าน ก็ต้องนับว่ากลิ่นน้อยมากๆครับ แทบไม่ได้กลิ่นเลย แต่ยอมรับว่าไม่ได้ใส่หน้ากากซึ่งผมว่าใส่แล้วน่ารำคาญมาก

2. ส่วนสีน้ำมันนี่จริงๆแล้ว ตัวทำละลายมันอันตรายน่าจะที่สุดนะครับ ทั้ง turpentine หรือ mineral spirit (white spirit) ส่วน OMS หรือ odorless mineral spirit เขาว่ากลิ่นอ่อนกว่า (ไม่แน่ใจว่าพิษจะน้อยกว่าหรือเปล่า) พวกนี้ระคายเคืองทางเดินหายใจ และมีพิษได้ถ้าสูดดมไปมากๆ ดังนั้นถ้านำมาทา ก็ควรทำในที่อากาศถ่ายเท มีพัดลมดูดอากาศออกจากตัวก็ดี และถ้าไม่จำเป็นสีพวกนี้ไม่ควรนำมาพ่น เพราะมีสีสูตรอื่นที่ปลอดภัยกว่าสำหรับพ่นอยู่แล้ว สาเหตุก็คือการพ่นจะทำให้สารระเหยฟุ้งกระจาย มีโอกาสสูดดมเข้าไปมากกว่าทาซึ่งก็เพียงระเหยจากหลุมสีขึ้นมา

3. สีแลคเกอร์ซึ่งนิยมใช้กันมากเป็นอันดับต้นๆ ก็มีคัวทำละลายหลากหลาย ยี่ห้อที่ผลิตมาจากบริษัทโมเดลมักไม่ระบุส่วนผสม (ไม่รู้ผ่าน มอก. มาได้อย่างไร)

ผมก็คิดเอาเองว่าพวก AAA ทินเนอร์ก่อสร้าง (acrylic lacquer) น่าจะอันตรายที่สุด บางยี่ห้อผมเคยใช้เหม็นมาก ส่วนทินเนอร์แมงมุมของบริษัท Dupont เหม็นน้อยลงมา ออกจะหอมๆด้วย แต่ก็น่าจะอันตรายเช่นกัน สรุปคือถ้าเลือกได้ก็เลือกยี่ห้อที่ผลิตมากับงานโมเดล น่าจะรับประกันได้ระดับหนึ่งว่าเขาไม่ใช้สารที่อันตรายมากๆเป็นส่วนประกอบ ถ้านำมาทาก็แนะนำให้ทำในที่อากาศถ่ายเท มีพัดลมดูดอากาศออกจากตัว ส่วนถ้านำมาพ่นก็ต้องมี spray booth และใส่หน้ากากด้วย อย่างน้อยก็ตอนอัดเครียร์ หรือพ่นแบบ over spray ซึ่งสีจะฟุ้งสุดๆ



คำแนะนำอื่นๆเท่าที่ผมนึกออก
- นอกจากตัวตัวทำละลายสีที่มีพิษแล้ว กาวเชื่อมแผ่นอคริลิค(Dicholormethane) ,กาว cement ทั้งแบบใสและแบบข้น และ filler putty - putty ครีม (มักมีสารกลุ่มเดียวกับตัวทำละลายสีสูตรแลคเกอร์) ก็มีพิษเวลาใช้งานก็ควรหลีกเลี่ยงการสูดดมเช่นกัน
- หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่หรือก่อให้เกิดประกายไฟใกล้บริเวณที่พ่นสี เพราะตัวทำละลายส่วนมากติดไฟ
- เก็บสารละลายต่างในที่มิดชิดโดยเฉพาะถ้ามีเด็กเล็กเล็ก เลี่ยงการเก็บสารละลายในขวดบรรจุน้ำเปล่าที่ดื่มหมดแล้ว
- สารละลายบางชนิดสามารถกระเด็นเข้าตา โดยเฉพาะกาว super glue (cyanoacrylate) ถ้าเป็นไปได้ควรใส่แว่นตาขณะทำ หรือหาแว่นนิรภัยมาใส่

ทั้งหมดนี้รวบรวมมาจากหนังสือเป็นหลัก และเรียบเรียงผ่านมุมมองของคนเล่นโม คิดว่าเรื่องอันตรายนี่ไม่สามารถใช้ประสบการณ์สั่งสมเรียนรู้ได้ อย่างตัวผมเองก็ไม่อยากทดลองดมสารทีละตัวจนป่วยแล้วค่อยเข้าใจว่ามันมีพิษอย่างไร ดังนั้นจึงพยายามค้นหาดูว่าอะไรบ้างที่อันตราย แค่ไหน และป้องกันอย่างไร

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ไม่อยากให้กลัวจนเล่นโมไม่สนุก เพราะความกลัวน่าจะเกิดจากความไม่รู้ ทีนี้พอเรารู้แล้วว่าอันตรายอยู่ตรงไหน ป้องกันอย่างไร น่าจะเล่นโมได้สนุกขึ้นโดยไม่ต้องพะวงเริ่องสุขภาพ ทั้งของตัวเราเองและคนรอบข้าง เรียกว่าที่เหลือก็ลุยทำโมได้อย่างเต็มที่ไม่ต้องกลัวเกินเหตุ ถ้าเราป้องกันดีแล้ว ... อันนี้ไม่นับอันตรายซ่อนเร้นที่มากับโมเดลอย่างสุดท้าย คือ เล่นไปนานๆทรัพย์จะจางได้ อิอิ

-----------
ติดตามอ่านบทความเรื่องสี อื่นๆได้ที่ blog ผมครับ ->
http://thaimodel-kit.blogspot.com/search/label/paint